Voordelen van frisse lucht en waarom Noren van Friluftsliv houden

Norwegianen worden geboren met ski’s aan, luidt het gezegde. Maar als mensen me vertellen dat ze gaan skiën in de Alpen, Whistler of Colorado, kan ik dat niet begrijpen. Als Noor betekent skiën meestal langzaam over vlak terrein bewegen terwijl je een lunchpakket, familie en huisdieren op sleeptouw hebt, kletsend en genietend van het landschap totdat je een mooi plekje vindt om een ​​vuurtje te maken. Dit is geen sport. Dit is friluftsliv, het Noorse concept dat zich vertaalt als ‘leven in de vrije lucht’.

Friluftsliv (uitgesproken als “free-loofts-liv”) gaat over naar buiten stappen en frisse lucht inademen. “Noren beschouwen friluftsliv als activiteiten in de natuur, zoals wandelen, fietsen, bessen- en paddenstoelen oogsten, vissen, jagen, slapen in een tent of hangmat, zeilen, klimmen, skaten, zwemmen en langlaufen”, zegt Bente Lier, algemeen secretaris bij Norsk Friluftsliv, de Noorse outdoorvereniging. “Ontspannen, de stilte observeren, genieten van de geur van koffie die gezet wordt op een kampvuur, is allemaal friluftsliv”, zegt Lier.

Het weer is geen reden om dat leven in de vrije lucht te missen – als er al iets is, kan een goede blunder ronduit gezellig zijn in goede waterdichte kleding. Niet dat het extreem hoeft te zijn: een mooie parkwandeling of tuinieren kan ook friluftsliv zijn, en zelfs gewoon de ramen openen en wat frisse lucht binnenlaten, zal je al een heel eind opfleuren.

Maar toen mijn Amerikaanse partner me vroeg wat ik dacht dat er zo anders was aan de lucht buiten, was ik stomverbaasd. Verse lucht; het is gewoon goed! Rechts?!

Ik dacht er de volgende dagen over na en kwam niet dichter bij het uitleggen van iets dat voor mij zo vanzelfsprekend aanvoelde als de zwaartekracht. Ik vroeg een paar andere Noren waarom frisse lucht goed is, en ze begrepen de vraag niet. Mijn vader, die tijdens zijn pensionering de meeste dagen langlauft aan de rand van de stad, deed zijn best: “Je kunt geen frisse lucht krijgen in de stad. Te veel stof op de weg. De natuur is waar het is.” Hij zweeg even, zich realiserend dat zijn definitie misschien te streng was. “Ik moet hier even over nadenken.”

Ik vroeg een paar andere Noren waarom frisse lucht goed is, en ze begrepen de vraag niet.

Hij is niet de enige die het moeilijk heeft. Een overigens grondig rapport van 138 pagina’s over friluftsliv door het Noorse ministerie van Klimaat en Milieu somt frisse lucht naast zonlicht en ontspanning op als dingen waarvan we gewoon weten dat ze goed zijn. Dit regeringsrapport komt het dichtst in de buurt van een verklaring als het een Noorse roman citeert waarin een arts zijn patiënten frisse lucht voorschrijft en hen naar “de grote apotheek” leidt: het bos buiten Oslo.

Op zoek naar een meer wetenschappelijke verklaring, nam ik contact op met de American Lung Association, die me in contact bracht met Brian Christman, MD, een longarts en professor in de geneeskunde aan de Vanderbilt University. Hij verzekerde me dat frisse lucht zeker iets is: “Vroeger was het tochtig in huizen, dus mensen besteedden veel tijd aan het isoleren. Maar uiteindelijk begonnen we problemen te krijgen vanwege de luchtvervuiling binnenshuis”, zegt dr. Christman. Lucht kan verslechteren door zaken als koolmonoxidelekken, auto’s die stationair draaien door de luchtinlaat van het gebouw of door schadelijk radon dat uit de grond komt. Meubelontgassing en chemische schoonmaakproducten kunnen ook de lucht met dampen vullen. “Alleen al het huis luchten zou voorkomen dat die dingen blijven hangen”, zegt hij.

En hoe zit het met de lucht in het bos? “De bomen en planten zullen de meeste verontreinigende stoffen hebben weggevangen. Veel zal te maken hebben met verdunning, maar de lucht is daar net iets zuiverder”, zegt dr. Christman. Hij voegt eraan toe dat nee, het is onwaarschijnlijk dat de lucht in het bos wat heeft extra kwaliteit die ontbreekt in andere lucht – het is gewoon minder vies.

De Noor in mij heeft daar gemengde gevoelens bij. De lucht in de bergen is toch niet alleen speciaal omdat het mijn luchtwegen niet irriteert?

Misschien is het niet alleen de lucht zelf. Uit sommige onderzoeken is gebleken dat alleen al het zien van groen gunstig kan zijn voor onze gezondheid. In haar recente studie ontdekte Jun Wu, PhD, hoogleraar milieu en gezondheid op het werk aan de Universiteit van Californië, Irvine, dat dicht bij groene ruimten het risico op postpartumdepressie vermindert. “Een van de belangrijkste factoren waren de bomen in hun straat”, zegt dr. Wu. “We hebben gekeken naar de nabijheid van mensen tot parken, maar die variabele was minder belangrijk dan een recht zicht op een groene ruimte.”

Dr. Wu’s eerdere studie vond nog sterkere resultaten: gewoon kijken naar de natuur video leidde tot een verbeterde geestelijke gezondheid van zwangere vrouwen: “Alleen al door de video te bekijken, [without] andere gunstige effecten zoals bewegen of minder vervuiling heb je toch een gunstig effect.” Er is iets met het uitzicht op de bomen zelf.

Op de vraag of mijn vader gelijk heeft en je in de stad geen goede frisse lucht kunt krijgen, zegt Dr. Wu dat we vooral risico lopen op gezondheidsproblemen als er meerdere dingen tegelijk aan de hand zijn: “Dus als je meerdere stressoren hebt, zoals beperkte groene ruimte, zware luchtverontreiniging en extreme blootstelling aan hitte, dat is wanneer de nadelen komen.

Toch gaat friluftsliv over meer dan frisse lucht of groen. Een zoektocht naar de oorsprong van de term bracht me bij de invloedrijke Noorse toneelschrijver Henrik Ibsen, die “friluftsliv” bedacht in zijn gedicht “On the heights” uit 1859: “In het desolate huisje / Mijn overvloedige vangst verzamel ik / Er is een haard en een tafel / Friluftsliv voor mijn gedachten.” Hier heeft Ibsen een erg leuke tijd in zijn eentje in de wildernis, maar het ‘leven in de frisse lucht’ waar hij het over heeft is mentaal: zijn gedachten kunnen de vrije loop.

Zoveel van mijn jeugdherinneringen gaan over rondslenteren in het bos en drinken uit beekjes, rennen in de zanderige ondiepten van een bergmeer en zoveel bessen eten als ik plukte voor mijn emmer. Mijn ervaring is niet bijzonder onder de Noren. Een studie toont aan dat friluftsliv, in tegenstelling tot sport, in gelijke mate wordt genoten in alle sociale klassen en geslachten. Dit is deels te danken aan allemannsretten, het Noorse recht om te zwerven: “Je kunt bijna overal lopen, fietsen of slapen in een tent, ongeacht van wie het land is”, zegt Bente Lier. Zo hoef je niet ver te gaan: “De barrières om de natuur in te gaan zijn gering.”

Er zijn schijnbaar eindeloze voordelen voor de gezondheid om in de natuur te zijn – het is vrijwel een gegarandeerde stemmingsboost. Maar er gebeurt veel als we naar de heuvels gaan: het betekent meestal het bos horen en ruiken, dieren in het wild zien, ons lichaam bewegen en een pauze nemen van stressvolle dingen. De natuur wil niets van ons; het is een plek waar we ons vrij kunnen voelen. Ik begon me af te vragen of de overlevering van frisse lucht eigenlijk een afkorting is voor al die andere dingen.

“Friluftsliv heeft een diepere betekenis”, zegt Lier. “Het betekent deel uitmaken van het culturele ‘wij’, dat ons samenbindt als mensen die deel uitmaken van de natuur, en als mensen [who share] een gemeenschappelijke cultuur.” Zo gezegd, het is bijna alsof de natuur een deel van ons is. Een andere term hiervoor is biofilie: het geloof dat we een instinct en een drive hebben om contact te maken met de natuur, omdat we in het wild zijn geëvolueerd en de natuur nodig hadden om te overleven. Ik wed dat Henrik Ibsen dat geweldig zou hebben gevonden.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *